Staking Frankrijk 5 november 2026: waarom de bonden staken en wat je merkt

Wat er gebeurt

Op de zaterdagen 17 en 24 oktober gingen in heel Frankrijk honderdduizenden mensen de straat op tegen la vie chère, het dure leven. Op 17 oktober waren het er 550.000 volgens minister Laurent Nuñez van Binnenlandse Zaken en 800.000 volgens de organisatoren, meldt France 24. Op 24 oktober waren het er 410.000 volgens het ministerie en 800.000 volgens de vakbond CGT.

Volgens de NOS begon het protest bij scholieren die beter onderwijs willen. Later sloten vakbonden, boeren en de gele hesjes zich aan. Op 17 oktober liepen demonstraties in een aantal steden uit op rellen en plunderingen. Op 24 oktober verliep de mars door Parijs volgens de NOS grotendeels rustig; daarna braken er hier en daar rellen uit. Minister Nuñez meldde die dag bijna 1.000 aanhoudingen. Hij sprak over gemaskerde activisten van radicaal extreemlinks en ultralinks, de meesten in het zwart gekleed, meldt France 24.

Op zaterdag 31 oktober is er een nieuwe actiedag. Daartoe riepen de gele hesjes en organisaties van scholieren en studenten op, meldt Public Sénat. Minister Nuñez zet volgens Public Sénat ongeveer 70.000 agenten en gendarmes in. In Parijs verbood de politie de twee routes door het centrum die de CGT en de gele hesjes hadden voorgesteld, meldt Public Sénat. Rond République en Châtelet-Les Halles geldt van 31 oktober tot 2 november tussen 23.00 en 06.00 uur een avondklok.

Donderdag 5 november is de volgende grote dag. Dan roepen vijf vakbonden samen op tot staking en demonstraties: CFDT, CGT, FO, UNSA en FSU. Dat staat in hun gezamenlijke oproep van 5 oktober. De oproep is gericht aan werknemers bij de overheid en in bedrijven, en aan jongeren en gepensioneerden.

Op 21 oktober sprak premier Lecornu met de bonden. Volgens CGT-leider Sophie Binet kondigde de regering daar geen enkele maatregel aan, meldt Public Sénat. CFDT-leider Marylise Léon zei dat er vóór 5 november sociale antwoorden moeten komen. Volgens Binet zei minister van Arbeid Jean-Pierre Farandou op 21 oktober dat hij de bonden binnenkort zou ontvangen over koopkracht, meldt Public Sénat. CFTC-leider Cyril Chabanier zei volgens Public Sénat dat de regering openstaat voor een gesprek over het minimumloon. Deze week beloofde de regering volgens Public Sénat Parcoursup te vervangen, het aanmeldsysteem voor het hoger onderwijs. Ook wil ze 15.000 plaatsen in het hoger onderwijs creëren en klassen in de seconde, de eerste klas van het lyceum, beperken tot 28 leerlingen. Of ze vóór 5 november iets toezegt over lonen en koopkracht, is nog onbekend.

Wat betekent dit voor jou?

Trein. Reis je op 5 november met de trein naar of door Frankrijk, dan kan je trein uitvallen. De vier grote spoorbonden roepen hun leden op tot staking, meldt The Connexion. TGV, Intercités en regionale TER-treinen kunnen geraakt worden, en ook internationale treinen van SNCF en Eurostar.

In een artikel van 20 oktober, bijgewerkt op 24 oktober, schreef The Connexion dat de spoorbonden nog geen stakingsaanzegging hadden ingediend. Overleg met SNCF kon de spoorstaking toen nog afwenden, schreef de krant. Een aanzegging moet vijf dagen vooraf binnen zijn, schreef de Franse regering in 2022 aan de Senaat. Op 27 oktober meldde de website Media-Web een gezamenlijke stakingsaanzegging (préavis) van de vier representatieve spoorbonden voor 5 november. Of de spoorstaking doorgaat, is nog onbekend.

Welke treinen rijden, maakt SNCF bekend. Volgens de wet moet een vervoerder reizigers uiterlijk 24 uur voor een staking informeren, schreef de Franse regering in 2022 aan de Senaat. SNCF publiceert de aangepaste dienstregeling meestal uiterlijk om 17.00 uur de dag ervoor, meldt de Engelstalige krant The Connexion. Op de pagina met reisinformatie van Eurostar stond op zaterdagochtend 31 oktober geen melding over de staking. Los van de staking schrapt Eurostar tot en met 6 december een aantal treinen door werkzaamheden op het Franse spoor, staat op diezelfde pagina.

Vliegen. Bij de staking van ambtenaren op 29 september vroeg de Franse luchtvaartautoriteit DGAC luchtvaartmaatschappijen hun vluchtprogramma in te korten: met 5% op Parijs-Charles de Gaulle tussen 7.00 en 20.00 uur en met 25% in Marseille tussen 16.00 uur en middernacht, meldde Europe 1 op basis van persbureau AFP. Of de DGAC dat ook voor 5 november doet, is nog onbekend.

Je rechten bij de trein. Valt je trein uit en kom je daardoor meer dan een uur later aan, of hoor je bij vertrek dat je trein een uur of meer te laat op je bestemming aankomt, dan heb je volgens de EU-regels recht op je geld terug of een andere reis. Bij een vertraging van een tot twee uur krijg je een vergoeding van 25% van de ticketprijs, bij meer dan twee uur 50%. Een staking van spoorpersoneel geldt niet als overmacht. Hoorde je bij het boeken al van de vertraging, dan heb je geen recht op een vergoeding. EU-landen mogen binnenlandse en regionale treinen uitzonderen; voor internationale treinen tussen EU-landen geldt dat niet, staat op de EU-site Your Europe.

Je rechten bij een vlucht. Wordt je vlucht geschrapt, dan moet de maatschappij je laten kiezen tussen je geld terug of een andere vlucht. Je kunt ook recht hebben op een vergoeding van € 250, € 400 of € 600, afhankelijk van de afstand. Staakt het personeel van de luchtvaartmaatschappij zelf, dan geldt dat niet als overmacht. Een staking buiten de maatschappij kan wel als overmacht gelden. Dan hoeft de maatschappij geen vergoeding te betalen, als ze kan bewijzen dat de annulering daardoor kwam en niet te voorkomen was, staat op de EU-site Your Europe.

Reisadvies. Het reisadvies voor Frankrijk is geel, volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken; het is voor het laatst gewijzigd op 23 oktober. Het ministerie meldt demonstraties met geweld, brandstichting en vernielingen in Parijs en andere steden. Demonstraties kunnen onaangekondigd plaatsvinden. Het ministerie raadt aan mensenmassa’s en demonstraties te mijden en rekening te houden met hinder in het verkeer en het openbaar vervoer. Volgens Buitenlandse Zaken kan een avondklok kort van tevoren worden ingesteld.

Op 24 oktober golden op verschillende plaatsen een avondklok en een samenscholingsverbod, en waren het Louvre, het Musée d’Orsay en 24 metrostations in Parijs dicht, meldde de NOS.

Waarom de bonden staken

Volgens de vijf bonden wordt alles duurder behalve lonen en pensioenen: brandstof, eten, huur, gas en stroom. Ze schrijven dat het land op de rand van een recessie staat en dat bedrijven steeds vaker ontslagen aankondigen.

De bonden verwijten de regering dat haar begroting voor 2027 uitkeringen bevriest, de beschermende rol van de sociale zekerheid kleiner maakt en de salarissen van ambtenaren bevriest. Ze steunen ook de scholieren en studenten die betere omstandigheden willen.

Wat de cijfers zeggen: oud en nieuw

Prijzen. In oktober lagen de consumentenprijzen 3,4% hoger dan een jaar eerder, schat INSEE. In september was dat 3,1%, in oktober 2025 nog 0,9%. Het verschil met vorig jaar is 2,5 procentpunt. Volgens de Europese meetmethode (HICP), waarmee je landen kunt vergelijken, was de inflatie 3,8%, een jaar eerder 0,8%. De cijfers zijn voorlopig; INSEE publiceert de definitieve op 13 november.

Vooral energie werd duurder: 24,1% in een jaar. Een jaar eerder daalden de energieprijzen nog met 5,6%. Voedsel werd 1,2% duurder, ongeveer zoveel als vorig jaar (1,3%).

Lonen. In het derde kwartaal lagen de minimumlonen in sectorakkoorden 1,2% hoger dan een jaar eerder en de lonen in bedrijfsakkoorden 1,7%, meldt de Banque de France. De inflatie was in dat kwartaal gemiddeld 2,5%. In het eerste kwartaal stegen de lonen nog iets harder dan de prijzen: 1,1% en 1,6%, tegen 1,0% inflatie. De centrale bank schrijft dat de recente inflatie nog maar heel weinig doorwerkt in de afgesproken lonen.

Het minimumloon ging in juni al 2,4% omhoog, na 1,2% in januari, meldt de Banque de France. De CGT vraagt volgens Public Sénat 10% erbij; wat dat kost, is nog onbekend.

Werk. De werkloosheid was in het tweede kwartaal 8,3%, meldt INSEE. Een jaar eerder was dat 7,6%. Er zijn 2,7 miljoen werklozen, 261.000 meer dan een jaar eerder. Onder jongeren van 15 tot 24 jaar is de werkloosheid 21,6%, 2,5 punt hoger dan een jaar eerder. Het cijfer over het derde kwartaal komt op 10 november.

Hoe gaat het met de Franse economie?

De economie groeit al drie kwartalen niet: −0,2%, 0,0% en in het derde kwartaal −0,1%, volgens de eerste raming van INSEE. In hetzelfde kwartaal van 2025 groeide de economie nog 0,5%, over heel 2025 was de groei 0,9%. Huishoudens gaven in het derde kwartaal wel meer uit: 0,4%, na 0,2% in het tweede kwartaal. Groeit de economie in het laatste kwartaal niet, dan komt de groei over 2026 uit op 0,2%. De regering rekent op 0,5%.

Het begrotingstekort daalde van 5,8% in 2024 naar 5,1% in 2025, meldt het Europese statistiekbureau Eurostat. Voor 2026 was het doel 5,0%; de regering verwacht nu 5,4%, meldt Public Sénat. De groeiverwachting voor 2026 ging van 1% naar 0,5%. Voor 2027 wil de regering opnieuw naar 5,0%.

De EU-grens is 3%. De Raad van de EU besloot op 26 juli 2024 dat Frankrijk een te hoog tekort heeft. Op 21 januari 2025 beval de Raad aan dat Frankrijk dat uiterlijk in 2029 oplost. Na een beoordeling door de Europese Commissie op 3 juni 2026 ligt die procedure stil, schreef de Raad in juli.

De staatsschuld was eind juni 2026 119,0% van het bbp: € 3.595,5 miljard, meldt INSEE. Een jaar eerder was dat 115,2%. Eind 2025 was de Franse schuld 115,7% van het bbp (eind 2024: 112,6%), de Nederlandse 44,7% (eind 2024: 44,0%), volgens Eurostat. Frankrijk betaalt steeds meer rente: volgens de regering stijgen de rentelasten van € 79,2 miljard in 2026 naar € 91,2 miljard in 2027 (verwachting in het begrotingsvoorstel).

Wat staat er in de begroting voor 2027?

De regering presenteerde de begroting op 1 oktober in de ministerraad. Het gaat om € 43 miljard aan nieuwe maatregelen; met eerdere maatregelen erbij is het € 54 miljard.

Volgens het verslag van de ministerraad komt er geen algemene belastingverhoging en gaat geen enkel pensioen omlaag. Kleine pensioenen tot € 1.260 per maand gaan volledig mee met de prijzen. Andere pensioenen en uitkeringen stijgen minder hard, staat in hetzelfde verslag. De belastingaftrek van 10% voor gepensioneerden krijgt een maximum. De zorguitgaven mogen met hoogstens 2,0% stijgen en er komen maatregelen tegen ziekteverzuim.

Public Sénat schrijft in zijn stuk over de analyse van de Hoge Raad voor de Overheidsfinanciën (HCFP) dat pensioenen boven het minimum vieillesse, het minimuminkomen voor ouderen, niet volledig meegaan met de prijzen. De regering spreekt over volledige indexering tot € 1.260 per maand. Over de salarissen van ambtenaren: minister David Amiel sloot in juli een algemene verhoging van het indexpunt uit, meldt Acteurs Publics. Op de waarde van het indexpunt zijn de salarissen van Franse ambtenaren gebaseerd.

Het is een voorstel. Het werd op 1 oktober bij de Assemblée nationale ingediend; het debat in de plenaire zaal begon op 13 oktober. Hoe de stemmingen uitvallen, is nog onbekend.

Wat willen de bonden?

In hun gezamenlijke oproep vragen de vijf bonden onder meer onderhandelingen over hogere lonen in alle bedrijven en sectoren, en gelijk loon voor vrouwen en mannen. Ze willen hogere pensioenen. Ze willen dat de waarde van het indexpunt voor ambtenaren omhooggaat. En ze willen een hoger minimumloon en hogere uitkeringen, zoals huurtoeslag, kinderbijslag, studiebeurzen en bijstand.

Verder willen ze meer geld voor publieke diensten en voor klimaatbeleid, en een plan om industrie terug te halen en schoner te maken. Ze willen meer belasting op vermogen, erfenissen en dividenden. Ook willen ze dat de € 211 miljard aan overheidssteun wordt doorgelicht, aan voorwaarden wordt verbonden en anders wordt verdeeld.

Wat kosten de eisen, en haalt Frankrijk zijn tekortdoel?

Een totaalbedrag voor alle eisen noemen de bonden in hun oproep niet. De bonden noemen ook geen percentage voor het indexpunt. Elke procent erbij kost € 2,4 miljard per jaar, volgens medewerkers van minister Amiel (Acteurs Publics). Dat is ruim 4% van de € 54 miljard die de regering in 2027 wil vinden.

De HCFP noemt de groeiverwachting van 1% voor 2027 optimistisch. OFCE en Rexecode verwachten 0,7%, de Banque de France 0,9%. Bij die groei komt het tekort volgens HCFP-voorzitter Amélie de Montchalin uit op 5,2% of 5,3% in plaats van 5,0%, meldt Public Sénat.

Hoeveel een hogere belasting op vermogen, erfenissen en dividenden zou opleveren, staat niet in de oproep.